html
Boeing 737
Boeing 737,BoeingtarafındanWashingtoneyaletindekiRentonfabrikasında üretilen Amerikan yapımıdar gövdelibiryolcu uçağıdır.Kısa ve yoğun olmayan rotalardaBoeing 727'yi tamamlamak amacıyla geliştirilen buçift motorlumodel, Boeing 707'nin gövde genişliğini ve altı koltuklu kabin düzenini korurken, kanat altına yerleştirilmiş ikiPratt & Whitney JT8Ddüşük baypaslıturbofanmotoruyla donatıldı. İlk olarak 1964'te tasarlanan 737-100, Nisan 1967'deilk uçuşunuyaptı ve Şubat 1968'deLufthansafilosuna katılarak hizmete girdi.
Birinci nesil 737-100/200 varyantları, Pratt & Whitney JT8D düşük baypaslı turbofan motorlarla donatılmış olup 85 ila 130 yolcu kapasitesine sahipti. 1980 yılında piyasaya sürülen ve 1984'te tanıtılan ikinci nesil737 Classic-300/400/500 varyantları, daha yakıt verimliCFM56-3yüksek baypaslı turbofan motorlarla güncellendi ve 110 ila 168 koltuk kapasitesi sundu. 1997 yılında tanıtılan üçüncü nesil737 Next Generation(NG) -600/700/800/900 varyantları, güncellenmişCFM56-7yüksek baypaslı turbofan motorlara, daha büyük kanatlara ve yükseltilmiş cam kokpite sahip olup 108 ila 215 yolcu kapasitesine sahiptir. Dördüncü ve en yeni nesil olan737 MAX-7/8/9/10 varyantları, geliştirilmişCFM LEAP-1Byüksek baypaslı turbofan motorlarla donatıldı ve 138 ila 204 yolcu kapasitesine sahip olup 2017 yılında hizmete girdi.Boeing Business Jetversiyonları 737 NG'den bu yana üretilmekte olup, askeri modeller de mevcuttur.
Ağustos 2025 itibarıyla, toplam 17.040 adet Boeing 737 sipariş edildi ve 12.214 adedi teslim edildi. Ekim 2019'a kadar, rakibiAirbus A320 ailesitarafından geçilene kadar, 737 en çok satan ticari uçak konumundaydı; ancak toplam teslimatlarda rekorunu korumaktadır. Başlangıçta ana rakibiMcDonnell Douglas DC-9iken, daha sonraMD-80/MD-90türevleri ortaya çıktı. 2013 yılı itibarıyla küresel 737 filosu, hizmete girmesinden bu yana 264 milyon blok saatte 184 milyondan fazla uçuş gerçekleştirdi.A320neoile rekabet etmek üzere tasarlanan 737 MAX ise iki ölümcül kazanın ardından Mart 2019 ile Kasım 2020 arasında dünya genelinde uçuşlardan men edildi.
Gelişim
Kökenleri
Boeing firması, 1960'lı yıllarda727'nin yerini alacak kısa mesafelerde efektif olacak jet uçak dizaynı üzerinde çalışmaya başladı.İlk dizayn çalışmaları 11 Mayıs 1964 tarihinde başladı.Boeing'in yoğun pazar araştırmaları sonucunda 50 ila 60 arasında yolcu kapasiteli uçuşlar yapması üzerinde karar alındı.Lufthansa19 Şubat 1965 tarihinde verdiği sipariş ile bu modelin ilk müşterisi oldu.Bu siparişin boyutu 22 uçak ve toplam değeri 67milyon ABD Doları tutarındaydı.Bu siparişin bugünkü karşılığı 190.28milyon ABD dolarına karşılık gelmektedir ve sipariş öncesi Lufthansa, Boeing'den 737 projesinin iptal edilmeyeceğine dair garanti aldı. Lufthansa ile yapılan görüşmeler sonucunda kış aylarında 737 projesinde koltuk sayısının 100'e çıkarılmasına karar verildi.
5 Nisan 1965 tarihinde, Boeing firmasıUnited Airlines'ın 40 adet 737 siparişi verdiğini açıkladı. United orijinal tasarıma göre biraz daha büyük uçak talep ettiğinden, Boeing gövdeyi kanat önünden91 santimetre (36in)ve arkasından102 santimetre (40in)uzattı.Bu yeni daha uzun versiyona 737-200 adı verildi ve ilk tasarım olan kısa gövdeli dizayn 737-100 olarak anıldı.
Dizayn
737 Klasik serileri (300, 400, 500) ile "Yeni Jenerasyon" (Next-Generation) serilerinde (600, 700, 800, 900) motorun ön yüzündeki hava giriş yüzleri, çoğu uçak motoru modeline benzer şekilde dairesel (yuvarlak) değildir. Motorun alttan basık bir dairesel şekilde olmasından dolayı, önden arkaya doğru bakılırsa, saat 4 yönünde iken, eklenti dişliler saat 6 yönündedir. Bu şekilde dizayn edilmesinin sebebi, 737'nin pek çok havayolu uçağına göre daha alçak gövde tasarımına sahip olması ve orijinal 737'lerin daha küçük P&W motorlar için tasarlanmış olması ve daha büyük olan CFM56 motorlar için daha çok yer açıklığına ihtiyaç duymasıdır. Bu tasarımdan dolayı 737-300 ve sonraki versiyonlarda motorlar havacılıktaFODolarak bilinen yabancı cisimlerin motora girmesine daha eğimlidir.
737 uçaklarındayakıt boşaltma sistemimevcut değildir. Acil durumun türüne göre, 737'ler yakıtı yakmak için havada uçmaya devam ederler veya maksimum iniş ağırlığının üzerinde bir ağırlıkla inişe giderler. Ağırlıktan kazanmak ve üretim masraflarını ve karışıklığı azaltmak için 737'lerde ana iniş takımları için ana bir kapak yoktur. Gövde ortasında bulunan ve kanatların altındaki ana iniş takımları uçağın gövdesindeki kendilerine ait boşluğa girerler ve iniş takımlarının bacakları kısmen kapakla kapanır ve iniş takımı boşluğunda aerodinamik olarak kapanır. Lastiklerin kenarları uçuş sırasında uçağın altında açıktadır. "Jant kapağı" olarak adlandırabilecek yan yüzey tekerlerin aerodinamik profilini tamamlar. Bu yan yüzey olmadan uçağın operasyonu yasaktır, çünküanti-skid fren sistemiile ilgili yer sürati sensörü buradadır.